ประสิทธิผลของสารสกัดจากเห็ดพื้นบ้าน 5 ชนิดที่ใช้ร่วมกับกับดักพัดลม เพื่อควบคุมยุงพาหะนำโรคในพื้นที่เคหะชุมชน จังหวัดสมุทรสงคราม ประเทศไทย

Effectiveness of the Extracted Attractants from Five Local Mushrooms Used with the Commercial Light Trap for Vector MosquitoControl in Housing Community Areas in SamutSongkhram Province, Thailand

  • ธัญญกร ก้านเหลือง ศูนย์บริการสาธารณสุขที่ 48
  • ศิริพงษ์ พิมสุคะ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
Keywords: เห็ด, เห็ดนางรม, เห็ดตับเต่า, เห็ดนางฟ้า, เห็ดฟาง, เห็ดหอม, ยุง, mushrooms, Pleurotusostreatus, Boletus edulis, Pleurotussajoy-caju, Volrariellavolvacea, Lentinusedodes, mosquitos

Abstract

            การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของสารสกัดจากเห็ดพื้นบ้าน 5 ชนิด ได้แก่เห็ดนางรม  เห็ดตับเต่า เห็ดนางฟ้า เห็ดฟาง และ เห็ดหอม ที่ใช้ร่วมกับกับดักพัดลมเพื่อควบคุมยุงพาหะนำโรคในพื้นที่เคหะชุมชน จังหวัดสมุทรสงคราม ประเทศไทย และเปรียบเทียบความแตกต่างของเห็ดทั้ง 5 ชนิดในความเข้มข้น50 มิลลิกรัม และ100 มิลลิกรัม ผลการศึกษาพบว่าสารสกัดจากเห็ดพื้นบ้าน 5 ชนิดที่ใช้ร่วมกับกับดักพัดลมดึงดูดได้เฉพาะยุงรำคาญ Culexquinquefasciatusโดยยุงรำคาญบินเข้าหากับดักพัดลมที่มีสารสกัดจากเห็ดนางฟ้าในความเข้มข้น 100 มิลลิกรัม มากที่สุดเฉลี่ย 91.67 ตัวต่อวัน (ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานคือ 22.50) โดยมีความแตกต่างทางสถิติจากสารเห็ดชนิดอื่นๆ ขณะที่การเปรียบเทียบประสิทธิผลของสารสกัดจากเห็ดทั้ง 5 ชนิดกับกลุ่มควบคุมพบว่ากับดักพัดลมที่มีสารสกัดจากเห็ด 5 ชนิดมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) นอกจากนี้ในงานวิจัยยังพบว่าปริมาณความเข้มข้นของสารสกัดในเกือบทุกกลุ่มไม่มีผลต่อการดึงดูดยุงพาหะ ยกเว้นเห็ดนางฟ้า ผลเหล่านี้เป็นการเปิดเผยศักยภาพของสารสกัดจากเห็ดนางฟ้าในความเข้มข้น 100 มิลลิกรัมที่ดึงดูดยุงเข้าหากับดักสูงที่สุดได้ข้อมูลนี้นำไปพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สารล่อสำหรับใช้คู่กับกับดักยุงที่มีวางขายอยู่ทั่วไปตามท้องตลาดเพื่อนำไปสู่การลดความเสี่ยงของการติดเชื้อโรคติดต่อที่นำโดยยุงในพื้นที่ต่างๆต่อไป

                The objective of this research was to study effectiveness of extract from five types of local mushrooms including Pleurotusostreatus, Boletus edulis, Pleurotussajoy-caju, VolrariellavolvaceaandLentinusedodes which were used together with a fan-powered mosquito trap for controlling vector mosquitos in housing community areas in SamutSongkhram Province, Thailand. This research was also aimed to compare the difference in effectiveness of each type of mushroom. The study results showed that the extract from five types of mushrooms when used together with a fan-powered mosquito trap could attract only Culexquinquefasciatus. Cx. quinquefasciatus mosquitoes were significantly higherdifference
to capture by the trap containing the P.sajoy-caju extract with concentration of 100mg per day at the mean numbers 91.67 per trap when compared among the other mushroom extractions (p<0.05). It was also discovered that concentration of the extract had no impact on attracting the mosquitos, except for P.sajoy-caju. As a result, P.sajoy-caju with concentration of 100 mg had the highest effectiveness in attracting mosquitos to the trap. From the study results, we can further develop an attractant to be used together with mosquito traps available in the market for better control of mosquitos in order to reduce risks of mosquito-borne diseases in other areas.

Published
2019-03-01